Web sitesi erişilebilirlik zorunluluğu, Türkiye'de artık iyi niyetli bir tavsiye değil, yazılı bir yükümlülük. 21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, kamu kurumlarından bankalara, özel hastanelerden e-ticaret sitelerine uzanan bir listeyi WCAG 2.2 A seviyesine uymakla yükümlü kıldı.
Kamu kurumları, bankalar ve hastaneler için tanınan bir yıllık süre 21 Haziran 2026'da doldu. Elektronik ticaret hizmet sağlayıcıları için tanınan iki yıllık süre 21 Haziran 2027'de doluyor.
Bu yazı üç soruyu cevaplıyor: kapsamda mısınız, son tarihiniz ne zaman, ilk adım ne olmalı.
Özetle
- 2025/10 sayılı Genelge 21 Haziran 2025'te yayımlandı ve erişilebilirlik uyumunu zorunlu kıldı.
- Zorunlu standart, Erişilebilirlik Kontrol Listesi A Seviyesi ile WCAG 2.2 kılavuzudur.
- Kamu kurumları, bankalar, hastaneler ve üniversiteler için süre 21 Haziran 2026'da doldu.
- E-ticaret hizmet sağlayıcıları için son tarih 21 Haziran 2027.
- Uyumlu bulunan kuruluşlar iki yıl geçerli Erişilebilirlik Logosu kullanabiliyor.
- A seviyesi maddelerinin çoğu mevcut sitede düzeltilebilir; siteyi baştan yapmak gerekmez.
Erişilebilirlik zorunluluğu kimleri kapsıyor?
Genelge, kamu ve özel sektörden geniş bir kuruluş listesini kapsıyor. Liste yalnızca devlet kurumlarıyla sınırlı değil; bankalar, hastaneler ve e-ticaret siteleri de içinde.
Web erişilebilirliği, bir web sitesinin görme, işitme, motor veya bilişsel engeli olan kişiler tarafından da algılanabilir, kullanılabilir ve anlaşılabilir olmasıdır.
Kapsamdaki kuruluşlar şunlar:
- Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, üniversiteler, kamu iktisadi teşebbüsleri
- Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
- Bankalar
- Özel hastaneler ve özel öğretim kurumları
- Ulaştırma şirketleri ve turizm acenteleri
- 200 binden fazla abonesi olan elektronik haberleşme işletmecileri
- Elektronik ticaret hizmet sağlayıcıları
Listede sayısal eşik yalnızca elektronik haberleşme tarafında geçiyor. Bir e-ticaret altyapısı işletiyorsanız kapsamda olduğunuzu varsaymak, kapsam dışı olduğunuzu varsaymaktan daha güvenli bir başlangıç.
Son tarih ne zaman doluyor?
Süreler kuruluş türüne göre bir yıl ve iki yıl olarak ikiye ayrılıyor. Her iki süre de genelgenin yayım tarihi olan 21 Haziran 2025'ten işlemeye başladı.
| Kuruluş türü | Süre | Son tarih | Bugünkü durum |
|---|---|---|---|
| Kamu kurumları, belediyeler, üniversiteler | 1 yıl | 21 Haziran 2026 | Doldu |
| Bankalar, özel hastaneler, özel öğretim kurumları | 1 yıl | 21 Haziran 2026 | Doldu |
| Ulaştırma şirketleri, turizm acenteleri | 1 yıl | 21 Haziran 2026 | Doldu |
| 200 bin üzeri aboneli elektronik haberleşme | 1 yıl | 21 Haziran 2026 | Doldu |
| Elektronik ticaret hizmet sağlayıcıları | 2 yıl | 21 Haziran 2027 | Yaklaşık 9 ay kaldı |
Bir yıllık grupta olup henüz uyum sağlamamış bir kuruluşsanız süre çoktan geçmiş durumda. E-ticaret tarafındaysanız elinizde bir dönem var, ama bu dönem tasarım değişikliği gerektiren maddeler için düşünüldüğünde uzun sayılmaz.
"A seviyesi" ne demek, AA'dan farkı ne?
A seviyesi, WCAG'ın üç uyum basamağından en temel olanıdır ve karşılanmadığında bazı kullanıcılar siteyi hiç kullanamaz.
WCAG, W3C tarafından yayımlanan Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu'dur. WCAG 2.2 sürümü Aralık 2024'te W3C Tavsiyesi olarak yayımlandı ve A, AA, AAA olmak üzere üç uyum seviyesi tanımlıyor.
A seviyesinde beklenen maddelerden bazıları şunlar: görsellerin alt metni olması, tüm işlevlerin klavyeyle kullanılabilmesi, otomatik başlayan sesin durdurulabilmesi, form alanlarının etiketli olması ve sayfa dilinin kodda tanımlı olması.
AA seviyesi bunların üzerine kontrast oranı, metnin yüzde 200 büyütülebilmesi ve odak görünürlüğü gibi maddeler ekler. Genelge A seviyesini şart koşuyor, ancak A tabandır. Uluslararası ihalelerde ve kurumsal tedarikçi denetimlerinde genellikle AA istenir; hedefi AA koymak ileride ikinci bir proje açmanızı önler.
Sitenizin uyumlu olup olmadığını nasıl anlarsınız?
Beş dakikalık bir el testi, A seviyesi sorunlarının çoğunu ortaya çıkarır. Kapsamlı denetimin yerini tutmaz ama nerede durduğunuzu gösterir.
- Farenizi bırakın ve siteyi yalnızca Tab tuşuyla gezin. Menüye, forma ve ödeme adımına ulaşabiliyor musunuz? Odağın hangi öğede olduğu görünüyor mu?
- Tarayıcı yakınlaştırmasını yüzde 200 yapın. Metin kayboluyor, üst üste biniyor veya yatay kaydırma çıkıyor mu?
- Bir görsele sağ tıklayıp incele deyin. Alt metni var mı, yoksa dosya adı mı yazıyor?
- Formda etiketleri kapatın. Alanların ne istediği yalnızca gri örnek metinden mi anlaşılıyor?
- Bir bağlantıyı gri tonlamada görüntüleyin. Link, çevresindeki metinden yalnızca renkle mi ayrılıyor?
Ekran okuyucu, ekrandaki içeriği sesli okuyan yazılımdır. macOS'ta VoiceOver yerleşik gelir, Windows'ta NVDA ücretsizdir; sitenizi bir kez de bunlarla dinlemek, listedeki beş adımdan daha çok şey öğretir.
Uymazsanız ne olur?
Genelge, izleme ve teşvik üzerine kurulu bir mekanizma tanımlıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı başkanlığında bir İzleme Komisyonu, bakan yardımcısı başkanlığında bir Danışma Komisyonu ve kurumların kendi bünyesinde oluşturacağı İnceleme Komisyonu öngörülüyor.
Mevzuat tarafı bir yana, erişilemeyen sitenin ticari maliyeti doğrudan. Klavyeyle tamamlanamayan bir ödeme adımı, o kullanıcı için sepeti terk etmekle aynı şeydir. Kontrastı düşük bir fiyat etiketi, yaşa bağlı görme kaybı olan bir müşteriyi rakibe gönderir.
Bu, KVKK aydınlatma metni düzenlemesinde yaşanana benziyor. Önce yalnızca uyum maddesi olarak görüldü, sonra kurumsal müşterilerin tedarikçi denetim formlarında sorulan bir satıra dönüştü.
Nereden başlamalı?
Sıfırdan site yapmanız gerekmiyor. A seviyesi maddelerinin büyük bölümü mevcut sitenin işaretlemesinde ve stilinde düzeltilir.
- Envanter çıkarın: hangi şablonlar var, hangi sayfa tipleri en çok trafik alıyor. Ana sayfa, ürün sayfası, form ve ödeme akışı öncelikli.
- Klavye erişimini kapatın: menü, arama, filtre, modal pencere ve ödeme adımını fare olmadan uçtan uca deneyin.
- Alt metinleri ve form etiketlerini tamamlayın. Bu iki madde, en düşük çabayla en çok maddeyi kapatan iştir.
- Kontrast ve yazı boyutunu düzeltin. Marka renkleriniz kontrast eşiğini karşılamıyorsa metin için ikinci bir ton tanımlayın.
- Bir erişilebilirlik bildirimi yayımlayın: neyi karşıladığınızı, neyi henüz karşılamadığınızı ve geri bildirim kanalını yazın.
Erişilebilirlik, 2026 web tasarım trendleri arasında saydığımız bir başlıktı. Genelgeden sonra artık trend değil, takvimi olan bir yükümlülük.
Kendi sitemizde bu adımları uygularken hazır bir erişilebilirlik eklentisi kurmak yerine paneli kendimiz yazdık. Gerekçe mekanik: bu tür eklentiler sayfayı yüklendikten sonra JavaScript ile değiştirir, altta duran işaretleme uyumsuz kalmaya devam eder. Karşılamadığımız maddeleri de erişilebilirlik bildirimimizde açıkça listeledik.
Erişilebilirlik logosu nasıl alınır?
İzleme süreci sonunda kriterleri karşıladığı belirlenen kuruluşlara, Bakanlık tarafından iki yıl süreyle Erişilebilirlik Logosu kullanma hakkı veriliyor. Kontrol listesinin güncel sürümü ve süreçle ilgili duyurular Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın Erişilebilirlik Portalı üzerinden yayımlanıyor.
Logo bir pazarlama rozeti değil, denetim çıktısı. İki yıllık geçerlilik süresi de erişilebilirliğin bir kez yapılıp bitirilen iş olmadığını gösteriyor: her yeni sayfa, her yeni form ve her tema güncellemesi uyumu bozabilir.
Stark Bilişim olarak erişilebilirliği web sitesi projelerinde baştan verilen kararların toplamı olarak ele alıyoruz. Mevcut sitenizin A seviyesine ne kadar uzak olduğunu görmek isterseniz teklif formundan yazın, ilk kontrolü birlikte yapalım.
